Ścinawa miasto, które czuje Bluesa

Wojenne zniszczenia i powojenne rozbiórki doprowadziły do znacznego zniszczenia struktury przestrzennej Ścinawy w obrębie murów obronnych, podobnie stało się również w wielu miejscach południowej części miasta.

Obecnie najcenniejszym elementem dawnej struktury, poza kościołem parafialnym wraz z towarzyszącymi mu budowlami i wieżą ratusza, są średniowieczne mury obronne miasta wraz z wytyczoną po zewnętrznej stronie promenadą, która przebiega po wale ziemnym. Co godne podkreślenia w Ścinawie zachowała się w kilku miejscach fosa, niestety systematycznie zasypywana odpadkami przez mieszkańców sąsiadujących parceli – szczególnie razi to na odcinku promenady przy kościele parafialnym i na odcinku zach – pn. Zachowane na tak długim odcinku średniowieczne mury miejskie z fosa i zewnętrznym wałem są wyjątkiem w północnej części Śląska. Najbliższe tego typu przykłady to w większości rekonstruowane niewielkie  odcinki w Wołowie, Wińsku, nieco dłuższy fragment w Głogowie oraz znacznie skromniejsze, w zasadzie mające charakter muru granicznego a nie obronnego, w Prochowicach.

Wraz ze spokojnym rozwojem i rozbudową miasta nieco zmieniała się również jego nazwa, prezentujemy najdawniejsze nazwy na przestrzeni kilkuset lat. Trzon słowotwórczy nazwy pozostawał w podobnej formie, natomiast drugi człon nazwy an der Oder nie ulegał zmianie. Stinav – 1202, Stinaw – 1203, Stinavia – 1207, Stynavie – 1283, Stinauia, Stynauia – 1339, Stynavia – 1295, 1342, Stynaw, Stynow, Stinow, Stinaw – 1358, Stzynawa, Steynaw – 1380, Steinaw – 1397, Stein – 1489, Steina – 1533.

Dzieje polityczne Ścinawy do połowy XIII w. związane były z dziejami prowincji wrocławskiej. Po podziale  dokonanym w 1249 r. Ścinawa znalazła się w ramach terytorium głogowskiego rządzonego przez Bolesława Rogatkę. W wyniku kolejnych podziałów terytorialnych Ścinawa pozostawała pod panowaniem Konrada I oraz Przemysława, pana Ścinawy (1280 – 1289); po jego śmierci terytorium to przypadło wrocławskiemu księciu Henrykowi Probusowi, a następnie po 1291 r. Henrykowi głogowskiemu. Po śmierci wdowy po Henryku, Matyldy – Ścinawa przeszła we władanie Jana Ścinawskiego – do księstwa Ścinawskiego należały dystrykty lubiński, ścinawski i górowski. W 1329 r. Przez księcia został złożony hołd lenny królowi czeskiemu. W 1339 r. Jan Ścinawski oddal w zastaw miasto Konradowi oleśnickiemu, który z kolei w 1345 r. Sprzedał królowi czeskiemu połowę Ścinawy. Po śmierci Jana Ścinawskiego połowa miasta przypadła królowi czeskiemu (część należącą do królów czeskich została również nadana książętom oleśnickim – w 1404 r.), natomiast druga część Henrykowi żagańskiemu, a później jego następcom. Książęca część Ścinawy w 1397 r. przeszła w posiadanie książąt oleśnickich   i pozostała w ich władaniu do 1459 roku, gdy przez Konrada Białego Młodszego została przekazana Salomei, wdowie po Wilhelmie opawskim. Jej syn Wacław tytułował się księciem ścinawskim aż do swej śmierci w 1474 r. Wówczas Ścinawa przeszła we władanie Jana II żagańskiego – męża Katarzyny, córki Salomei opawskiej. Wkrótce po śmierci Salomei w 1490 r. Ścinawa przypadła Katarzynie , córce Salomei. Następnie Ścinawa została przekształcona w wolne państwo stanowe i przekazana wraz z Rudną przez króla królewskiemu staroście, burggrabiemu z Karlsteinu, Jerzemu von Stein w 1494 r. W 1497 r. Miasto nabył Henryk ziębicko – oleśnicki. W 1517 r. Całe terytorium wołowskie wraz ze Ścinawą nabył od jego następców Jan Turzo – w ten sposób Ścinawa weszła w skład księstwa wołowskiego.